گروهبندی مشاغل مالیاتی ۱۴۰۵؛ بر اساس نوع و حجم فعالیت
اگر صاحب یک کسبوکار هستید، باید بدانید در کدام گروه مالیاتی قرار میگیرید. مودیان مشاغل بر اساس نوع و حجم فعالیت در سه گروه اول، دوم و سوم قرار میگیرند و هر گروه، تکالیف متفاوتی در زمینه نگهداری اسناد، ثبت اطلاعات مالی و ارائه اظهارنامه مالیاتی دارد.
در تعیین گروه مالیاتی، فقط میزان فروش ملاک نیست؛ نوع فعالیت، خدماتی یا غیرخدماتی بودن، تازهتأسیس یا مشارکتی بودن کسبوکار نیز میتواند در گروهبندی مؤثر باشد. بنابراین تعیین گروه مالیاتی باید بر اساس شرایط و نوع فعالیت هر کسبوکار انجام شود.
در این مقاله از تکسپنل، جدول و نصاب گروهبندی مشاغل مالیاتی ۱۴۰۵، تفاوت گروههای اول، دوم و سوم و شرایط خاص هر گروه را بررسی میکنیم. همچنین تفاوت گروهبندی مشاغل با الزام صورتحساب الکترونیکی را توضیح میدهیم.
جدول گروهبندی مشاغل بر اساس حجم فعالیت ۱۴۰۵
این گروهبندی مربوط به اشخاص حقیقی صاحب شغل است و مودیان را بر اساس حجم فعالیت در سه گروه اول (الف)، دوم (ب) و سوم (ج) قرار میدهد.
| گروه مالیاتی | نصاب فعالیتهای کالایی یا ترکیبی | نصاب فعالیتهای صرفاً خدماتی | سطح تکالیف |
|---|---|---|---|
| گروه اول (الف) | بیش از ۴۵ میلیارد تومان | بیش از ۲۲.۵ میلیارد تومان | بیشترین |
| گروه دوم (ب) | بیش از ۱۵ تا ۴۵ میلیارد تومان | بیش از ۷.۵ تا ۲۲.۵ میلیارد تومان | متوسط |
| گروه سوم (ج) | تا ۱۵ میلیارد تومان | تا ۷.۵ میلیارد تومان | کمترین |
نکته: برای تعیین گروه مالیاتی در سال ۱۴۰۵، عملکرد سال ۱۴۰۳ و آخرین درآمد قطعیشده ابلاغی تا پایان دی ۱۴۰۴ ملاک بررسی قرار میگیرد. درآمد مورد بررسی میتواند بر اساس درآمد ابرازی مودی یا درآمدی باشد که بهصورت قطعی تعیین شده است.
تفاوت نوع فعالیت و حجم فعالیت چیست؟
در گروهبندی مشاغل، برای تعیین گروه نباید فقط میزان فروش را بررسی کرد؛ نوع فعالیت هم میتواند تعیینکننده باشد.
گروه اول (الف) مالیاتی
گروه اول شامل صاحبان مشاغلی است که یا به دلیل نوع فعالیت در این گروه قرار میگیرند یا حجم فعالیتشان از نصاب تعیینشده بیشتر است.
نصاب گروه اول در سال ۱۴۰۵
برای سایر صاحبان مشاغل، اگر درآمد فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات، بر اساس عملکرد سال ۱۴۰۳ یا آخرین درآمد قطعیشده، بیش از ۴۵ میلیارد تومان باشد، مودی در گروه اول قرار میگیرد. برای مشاغلی که صرفاً خدمات ارائه میکنند، ۵۰ درصد نصابها ملاک است؛ بنابراین نصاب گروه اول برای این مشاغل بیش از ۲۲.۵ میلیارد تومان است.
مصادیق گروه اول بر اساس نوع فعالیت
برخی صاحبان مشاغل بدون توجه به میزان فروش، به دلیل نوع فعالیت در گروه اول قرار میگیرند. این موارد عبارتاند از:
- واردکنندگان و صادرکنندگان (دارندگان کارت بازرگانی)
- صاحبان کارخانهها و واحدهای تولیدی و بهرهبرداران معادن دارای پروانه بهرهبرداری
- صاحبان هتلهای سهستاره و بالاتر
- صاحبان بیمارستانها، زایشگاهها، درمانگاهها و کلینیکهای تخصصی
- صاحبان مشاغل صرافی
- صاحبان فروشگاههای زنجیرهای دارای مجوز فعالیت
- صاحبان مؤسسات حملونقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی، اعم از مسافری یا باربری
- صاحبان مؤسسات حسابرسی، حسابداری، دفترداری و خدمات مالی، مدیریتی، مشاورهای، انفورماتیک و طراحی سیستم
اگر کسبوکارتان مشاوره، نرمافزار یا طراحی سیستم است، ردیف آخر فهرست را با دقت بخوانید؛ ممکن است نوع فعالیتتان بهتنهایی شما را وارد گروه اول کند. سازمان امور مالیاتی میتواند در صورت تشخیص ضرورت، مشاغل دیگری را هم بر اساس نوع فعالیت به گروه اول اضافه کند.
تکالیف گروه اول
مودیان گروه اول باید دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر مورد قبول را بهصورت دستی یا الکترونیکی و بر اساس مقررات نگهداری کنند. رویدادهای مالی هم باید بر اساس اسناد و مدارک مربوط ثبت و نگهداری شوند.
اطلاعاتی که در اظهارنامه گروه اول ارائه میشود شامل این موارد است: اطلاعات هویتی و مکانی، مجوزهای فعالیت، اطلاعات شرکا، صورت سود و زیان، ترازنامه، درآمد مشمول مالیات، معافیتها، موجودی کالا، واردات و صادرات، و اطلاعات حسابهای بانکی مرتبط با فعالیت.
گروه دوم (ب) مالیاتی
گروه دوم شامل صاحبان مشاغلی است که در گروه اول قرار نمیگیرند و درآمدشان در محدوده نصاب گروه دوم است.
نصاب گروه دوم در سال ۱۴۰۵
اگر درآمد فروش کالا یا فروش توأم کالا و خدمات مودی، بر اساس عملکرد سال ۱۴۰۳ یا آخرین درآمد قطعیشده، بیش از ۱۵ و حداکثر ۴۵ میلیارد تومان باشد، مودی در گروه دوم قرار میگیرد. برای مشاغل صرفاً خدماتی، ۵۰ درصد نصابها ملاک است؛ یعنی محدوده گروه دوم بیش از ۷.۵ تا ۲۲.۵ میلیارد تومان.
مصادیق گروه دوم
برخلاف گروه اول، برای گروه دوم فهرست مستقلی از مشاغل بر اساس نوع فعالیت وجود ندارد. اگر مودی مشمول مصادیق خاص گروه اول نباشد و درآمدش در محدوده نصاب گروه دوم قرار بگیرد، در این گروه است. برای مثال، یک فروشگاه یا کسبوکار خدماتی که مشمول گروه اول نیست و درآمدش در این محدوده است.
تکالیف گروه دوم
نگهداری دفاتر قانونی برای گروه دوم الزامی نیست، اما مودی باید اسناد و مدارک مربوط به فعالیت خود، از جمله اسناد فروش و سایر درآمدها، خرید کالا و خدمات، داراییها و هزینهها را به تفکیک و بر اساس تاریخ وقوع نگهداری کند. همچنین باید بر اساس این اسناد، صورت درآمد و هزینه را ماهانه طبق فرم مربوط تنظیم کند.
در اظهارنامه گروه دوم این اطلاعات ارائه میشود: اطلاعات هویتی و مکانی، مجوزهای فعالیت، اطلاعات شرکا، درآمد و هزینه، درآمد مشمول مالیات، معافیتها، موجودی کالا، داراییهای مرتبط با فعالیت و حسابهای بانکی مربوط به فعالیت شغلی.
گروه سوم (ج) مالیاتی
گروه سوم شامل صاحبان مشاغلی است که در گروه اول یا دوم قرار نمیگیرند.
نصاب گروه سوم در سال ۱۴۰۵
برای فعالیتهای کالایی یا ترکیبی، درآمد فروش تا ۱۵ میلیارد تومان در محدوده گروه سوم است؛ مشروط بر اینکه مودی به دلیل نوع فعالیت مشمول گروه اول نباشد. برای مشاغل صرفاً خدماتی، نصف نصاب ملاک است و درآمد تا ۷.۵ میلیارد تومان در محدوده گروه سوم قرار میگیرد.
مصادیق گروه سوم
گروه سوم هم مانند گروه دوم فهرست مشخصی از مشاغل ندارد و معیار اصلیاش این است که مودی در گروه اول یا دوم قرار نگیرد. کسبوکارهای کوچکتر مانند برخی فروشگاهها، واحدهای خدماتی و مشاغل فردی، در صورتی که مشمول گروه اول نباشند و درآمدشان از نصاب گروه دوم بیشتر نباشد، میتوانند در این گروه باشند.
تکالیف گروه سوم
مودیان گروه سوم ملزم به نگهداری دفاتر قانونی نیستند، اما باید اسناد و مدارک مربوط به درآمدها، خرید کالا و خدمات و هزینههای انجامشده را نگهداری کنند و بر اساس آنها خلاصه درآمد و هزینه سالانه را طبق فرم مربوط تنظیم کنند.
در اظهارنامه گروه سوم اطلاعات هویتی و مکانی، مجوزهای فعالیت، اطلاعات شرکا، خلاصه درآمد و هزینه، درآمد مشمول مالیات، معافیتها، مالیات متعلق و اطلاعات حسابهای بانکی مرتبط با فعالیت درج میشود.
مقایسه تکالیف سه گروه
گروه شما تعیین میکند دفاتر را چطور نگه دارید، اظهارنامه را چگونه ارائه بدهید و چه مدارکی لازم دارید. سطح تکالیف در گروه اول بیشتر و در گروه سوم کمتر است.
| حوزه | گروه اول | گروه دوم | گروه سوم |
|---|---|---|---|
| دفاتر قانونی | دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر مورد قبول | بدون الزام به دفاتر قانونی | بدون الزام به دفاتر قانونی |
| صورتها و اظهارنامه | ترازنامه و صورت سود و زیان | صورت درآمد و هزینه ماهانه | خلاصه درآمد و هزینه سالانه |
| موجودی و خرید | موجودی کالا در ابتدا و انتهای دوره و اسناد مربوط | اسناد خرید کالا و خدمات و داراییها، به تفکیک و به ترتیب تاریخ | اسناد خرید کالا و خدمات و هزینهها |
| سایر مدارک | اطلاعات شرکا، واردات و صادرات، حسابهای بانکی مرتبط با فعالیت، مجوزهای فعالیت، اطلاعات هویتی و مکانی | اطلاعات شرکا، داراییهای مرتبط با فعالیت، حسابهای بانکی مرتبط، مجوزهای فعالیت، اطلاعات هویتی و مکانی | اطلاعات هویتی و مکانی، مجوزهای فعالیت، اطلاعات شرکا، حسابهای بانکی مرتبط |
حالتهای خاص در گروهبندی مشاغل
در کنار نصابهای معمول، برای بعضی مودیان شرایط خاصی وجود دارد که نحوه تعیین گروه را تغییر میدهد.
مشاغل صرفاً خدماتی
اگر فعالیت مودی صرفاً ارائه خدمات باشد، ۵۰ درصد نصابهای معمول ملاک است. بنابراین نصاب گروه سوم برای فعالیتهای صرفاً خدماتی ۷.۵ میلیارد تومان است، در حالی که برای فعالیتهای کالایی یا ترکیبی ۱۵ میلیارد تومان است. یک کسبوکار خدماتی با درآمد بیش از ۷.۵ میلیارد تومان، در صورت نداشتن شرایط گروه اول، وارد گروه دوم میشود.
مشاغل تازهتأسیس
در دو سال اول شروع فعالیت، بهجز مودیانی که به دلیل نوع فعالیت در گروه اول قرار میگیرند، انتخاب گروه و انجام تکالیف مربوط با خود مودی است. از سال سوم، گروهبندی بر اساس نصابها و اطلاعات درآمدی دورههای قبل انجام میشود. بنابراین این تصور که همه کسبوکارهای تازهتأسیس خودکار در گروه سوم قرار میگیرند، دقیق نیست.
مشاغل مشارکتی
در فعالیتهای مشارکتی، درآمد ابرازی یا قطعیشده مشارکت ملاک تعیین گروه است و نباید سهم هر شریک را جداگانه با نصابها مقایسه کرد. برای مثال، اگر درآمد یک فعالیت مشارکتی در محدوده گروه اول باشد، تقسیم این درآمد بین شرکا باعث نمیشود هر شریک بهتنهایی در گروه پایینتری قرار بگیرد.
داشتن چند فعالیت
اگر مودی همزمان چند فعالیت دارد، فعالیتی که درآمد بیشتری دارد یا در گروه بالاتری تعریف شده ملاک تعیین گروه است. اطلاعات همه فعالیتها باید در پرونده مالیاتی بهدرستی ثبت شود تا گروهبندی بر اساس اطلاعات صحیح انجام شود.
اینتاکد مالیاتی چیست؟
اینتاکد شناسهای است که برای شناسایی نوع فعالیت اقتصادی مودی در نظام مالیاتی استفاده میشود. انتخاب صحیح این کد به ثبت دقیق نوع فعالیت کمک میکند و در برخی فرآیندهای مالیاتی، از جمله تشخیص نوع فعالیت و اعمال مقررات مرتبط، اهمیت دارد.
بنابراین، اگر مودی چند فعالیت مختلف دارد، باید اطلاعات فعالیتها و اینتاکدهای مربوط به آنها را با دقت ثبت کند.
سه مثال عملی
مثالها با نصابهای جدول بالا حساب شدهاند.
۱. فروشگاه لوازم خانگی
فروشگاهی با میانگین فروش ۲۰ میلیارد در عملکرد سال ۱۴۰۳، کالا میفروشد و نوع فعالیتش در فهرست گروه اول نیست. فروش او بیش از ۱۵ و کمتر از ۴۵ میلیارد تومان است، پس در گروه دوم قرار میگیرد.
۲. مشاور مدیریت (صرفاً خدماتی)
مشاوری که فقط خدمات ارائه میدهد و فروش ۹ میلیارد تومان دارد، چون ۵۰ درصد نصابها برایش ملاک است، در بازه ۷.۵ تا ۲۲.۵ میلیارد تومان قرار میگیرد و در گروه دوم است. همین رقم برای یک فروشگاه کالایی در گروه سوم میماند. تفاوت خدماتی و کالایی همینجا خودش را نشان میدهد. البته اگر فعالیتش در قالب مؤسسه خدمات مشاورهای یا انفورماتیک بهعنوان نوع فعالیت گروه اول تعریف شده باشد، فارغ از رقم فروش در گروه اول است.
۳. کسبوکار تازهتأسیس
کسبوکاری دهماهه با فروش ۳۰ میلیارد تومان چون در دو سال اول فعالیت است، انتخاب گروه و انجام تکالیف مربوط با خود اوست، مگر اینکه نوع فعالیتش در فهرست گروه اول باشد. از سال سوم، گروه بر اساس نصابها و اطلاعات درآمدی قبلی تعیین میشود.
اشتباهات رایج در تعیین گروه
- استفاده از نصاب سالهای قبل: نصابها تغییر میکنند و اتکا به اطلاعات قدیمی میتواند شما را در گروه اشتباه بگذارد.
- نادیده گرفتن نوع فعالیت: رقم فروش پایین به معنی گروه سوم بودن نیست، اگر نوع فعالیتتان در گروه اول باشد.
- ندیدن درآمد کل مشارکت: در کسبوکار مشارکتی، درآمد کل مشارکت ملاک است، نه سهم هر شریک.
- انجام تکالیف گروه پایینتر: مودی گروه دوم یا سوم میتواند تکالیف گروه بالاتر را انجام دهد، ولی عکسش تخلف است.
- یکی گرفتن گروهبندی با صورتحساب الکترونیکی: هر کدام معیار و تکلیف جدایی دارد.
چگونه گروه مالیاتی خود را بفهمیم؟
برای اطلاع از گروه مالیاتی خود میتوانید از ابزار «تعیین گروه مودیان» در سامانه سازمان امور مالیاتی استفاده کنید. کافی است اطلاعات خواستهشده را وارد کنید تا گروه شغلی شما بر اساس اطلاعات ثبتشده مشخص شود.
اگر از گروه مالیاتی خود مطمئن نیستید، بهتر است قبل از انجام تکالیف مربوط به دفاتر، اسناد و اظهارنامه مالیاتی، ابتدا گروه تعیینشده برای خود را در سامانه بررسی کنید.
جمعبندی
گروهبندی مشاغل مالیاتی در سه گروه اول، دوم و سوم انجام میشود و در سال ۱۴۰۵، نوع فعالیت و اطلاعات درآمدی مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۳ و آخرین درآمد قطعیشده ابلاغی تا پایان دی ۱۴۰۴ در تعیین گروه اهمیت دارد. برخی مشاغل به دلیل نوع فعالیت در گروه اول قرار میگیرند و برای سایر مشاغل، نصابهای درآمدی ملاک تعیین گروه است. برای مشاغل صرفاً خدماتی نیز ۵۰ درصد نصابهای معمول در نظر گرفته میشود.
شناخت گروه مالیاتی به مودی کمک میکند تکالیف مربوط به دفاتر، اسناد و مدارک و اظهارنامه مالیاتی را متناسب با وضعیت خود انجام دهد. بنابراین، اگر درباره گروه مالیاتی خود مطمئن نیستید، بهتر است گروه تعیینشده را از طریق ابزار سازمان امور مالیاتی بررسی کنید.
سوالات متداول
۱. گروه مالیاتی من چطور تعیین میشود؟
گروه مالیاتی در سال ۱۴۰۵ بر اساس نوع فعالیت و اطلاعات درآمدی مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۳ و آخرین درآمد قطعیشده ابلاغی تا پایان دی ۱۴۰۴ تعیین میشود. برخی مشاغل نیز به دلیل نوع فعالیت در گروه اول قرار میگیرند.
۲. آیا گروهبندی مشاغل همان الزام صورتحساب الکترونیکی است؟
خیر. این دو مفهوم جدا هستند و هرکدام معیار و تکلیف مستقل خود را دارند؛ یکیگرفتن آنها یکی از اشتباهات رایج مودیان است.
۳. نصاب گروه سوم در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
برای فعالیتهای کالایی یا ترکیبی تا ۱۵ میلیارد تومان و برای مشاغل صرفاً خدماتی تا ۷.۵ میلیارد تومان.
۴. تفاوت گروه اول، دوم و سوم مالیاتی چیست؟
تفاوت این سه گروه در سطح تکالیف مالیاتی و نحوه نگهداری اسناد و اطلاعات مالی است. گروه اول بیشترین تکالیف را دارد، گروه دوم باید اسناد و صورت درآمد و هزینه را نگهداری کند و گروه سوم سادهترین سطح تکالیف و ثبت اطلاعات درآمد و هزینه را دارد.
۵. کسبوکارهای تازهتأسیس در کدام گروه قرار میگیرند؟
در دو سال اول فعالیت، انتخاب گروه با خود مودی است (مگر مشمول مصادیق گروه اول باشد). از سال سوم، گروهبندی بر اساس نصابها و درآمد سالهای قبل انجام میشود.
۶. در فعالیتهای مشارکتی، گروه بر چه اساسی تعیین میشود؟
درآمد کل مشارکت ملاک است، نه سهم هر شریک بهتنهایی؛ تقسیم درآمد بین شرکا گروه را پایینتر نمیآورد.
۷. اگر چند فعالیت همزمان داشته باشم چه؟
فعالیتی که درآمد بیشتری دارد یا در گروه بالاتری تعریف شده، ملاک تعیین گروه شماست؛ اطلاعات همه فعالیتها باید در پرونده مالیاتی ثبت شود.
۸. آیا میتوان تکالیف گروه بالاتر را داوطلبانه انجام داد؟
بله، انجام برخی تکالیف گروههای بالاتر بهصورت داوطلبانه ممکن است؛ اما انجام ندادن تکالیف متناسب با گروه واقعی میتواند برای مودی تبعات و جرایم مالیاتی داشته باشد.