قانون تسهیل تکالیف مودیان چیست؟ متن کامل، تغییرات و تاثیر آن بر کسبوکار شما (1405)
اگر صاحب کسبوکار هستید یا امور مالی و مالیاتی یک مجموعه را مدیریت میکنید، احتمالاً نام قانون تسهیل تکالیف مودیان را شنیدهاید. این قانون با هدف سادهتر کردن اجرای برخی تکالیف مربوط به سامانه مودیان و صورتحسابهای الکترونیکی تصویب شد و در ادامه، تغییراتی در نحوه اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان ایجاد کرد.
اما قانون تسهیل تکالیف مودیان دقیقاً چه میگوید؟ کدام مودیان مشمول تسهیلات آن میشوند؟ این قانون چه تغییری در زمانبندی صدور و ارسال صورتحسابهای الکترونیکی ایجاد کرده است و آیا به معنی معافیت کامل از تکالیف سامانه مودیان است؟
در این مقاله، قانون تسهیل تکالیف مودیان را به زبان ساده بررسی میکنیم و مهمترین مواد، تغییرات و آثار آن را برای کسبوکارها در سال ۱۴۰۵ توضیح میدهیم.
قانون تسهیل تکالیف مودیان چیست و چرا تصویب شد؟
برای درک بهتر قانون تسهیل تکالیف مودیان، ابتدا باید به قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان برگردیم. این قانون در سال ۱۳۹۸ تصویب شد و چارچوب قانونی لازم برای اجرای صورتحسابهای الکترونیکی و سامانه مؤدیان را در کشور ایجاد کرد.
با آغاز فرآیند اجرای قانون، مشخص شد که همه کسبوکارها از نظر زیرساختهای فنی، آمادگی اجرایی و آشنایی با فرآیندهای جدید، شرایط یکسانی ندارند. همین موضوع باعث شد اجرای برخی تکالیف قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان برای بخشی از مودیان با چالشهایی همراه شود.
در همین راستا، مجلس شورای اسلامی قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان را در جلسه علنی آبان ۱۴۰۲ تصویب کرد.
قانون تسهیل تکالیف مودیان در ۱۰ ماده، برخی احکام و شرایط اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان را تغییر داد و برای مودیان در زمینههایی مانند مهلتهای اجرایی، جرائم، نصابها و نحوه انجام برخی تکالیف مالیاتی تسهیلاتی در نظر گرفت.
به زبان ساده، قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان چارچوب اصلی تکالیف مودیان را مشخص کرده است؛ اما قانون تسهیل تکالیف مودیان تلاش میکند اجرای این تکالیف را با شرایط عملی کسبوکارها هماهنگتر کند.
برای بررسی جزئیات هر یک از احکام میتوانید متن کامل قانون تسهیل تکالیف مودیان را مطالعه کنید.
ماده ۱: الزام صدور صورتحساب الکترونیکی و تاریخهای اجرا
این ماده، الزام صدور صورتحساب الکترونیکی موضوع قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان را به دو مرحله تقسیم کرده است:
| گروه مودیان | تاریخ الزام |
|---|---|
| شرکتهای بورسی و فرابورس، شرکتهای دولتی، دستگاههای اجرایی موضوع ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر اشخاص حقوقی | از ۱ مهر ۱۴۰۲ |
| کلیه اشخاص باقیمانده (عمدتاً صاحبان مشاغل) | از ۱ دی ۱۴۰۲ |
نکته مهم: طبق تبصره همین ماده، اشخاص حقوقی موضوع ماده ۱۶ قانون مالیات بر ارزش افزوده نیز مشمول تاریخ دوم، یعنی ۱ دی ۱۴۰۲، شدهاند.
این قانون فقط مودیان را مسئول نکرده است. اگر سازمان برنامهوبودجه و سازمان امور مالیاتی در فراهمکردن زیرساختهای لازم تأخیر کنند، به ازای هر ماه تأخیر، ۵ درصد (تا سقف ۵۰ درصد) از منابع اختصاصی سازمان امور مالیاتی کسر میشود.
ماده ۲: بخشودگی اختیاری جرائم ماده ۲۲
سازمان امور مالیاتی تا پایان سال ۱۴۰۳ اختیار داشت تا ۱۰۰ درصد جرائم موضوع ماده ۲۲ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان را ببخشد.
توجه داشته باشید که این یک «اختیار» است، نه یک تکلیف قطعی؛ یعنی سازمان میتوانست تصمیم بگیرد که این بخشودگی را اعمال کند یا خیر.
در قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان، سقف بخشودگی جرائم این قانون حداکثر ۵۰ درصد در نظر گرفته شده بود، اما قانون تسهیل این اختیار را تا ۱۰۰ درصد افزایش داد.
ماده ۳: پذیرش موقت صورتحسابهای خارج از سامانه
تا پایان سال ۱۴۰۳، صورتحسابهایی که در سامانه مودیان صادر نشدهاند، قابل قبول خواهند بود.
در این مدت، سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است با استفاده از اطلاعات موجود در سامانه مودیان، در پایان هر دوره نسبت به تهیه اظهارنامه برای کلیه مودیان اقدام کند.
پس از پایان هر دوره، مودی یک ماه فرصت دارد تا با ثبت خریدها و فروشهایی که صورتحساب آنها در سامانه مودیان صادر نشده است، اظهارنامه ارسالشده توسط سازمان را تکمیل و از طریق سامانه مودیان ارسال کند.
ماده ۴: فراخوان تدریجی مودیان ارزش افزودهای که هنوز فراخوان نشده بودند
برخی مودیان مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده تا زمان تصویب این قانون هنوز فراخوان نشده بودند. طبق این ماده، سازمان امور مالیاتی موظف شد تا پایان سال ۱۴۰۳ این مودیان را بهتدریج فراخوان کند.
تا زمان فراخوان شدن، این مودیان حق دریافت مالیات بر ارزش افزوده از خریداران خود را ندارند و در صورت دریافت، باید مبلغ دریافتشده را مسترد کنند.
ماده ۵: تغییر مسئولیت ثبتنام از مودی به سازمان
یکی از تغییرات مهم قانون تسهیل تکالیف مودیان، انتقال مسئولیت ثبتنام در سامانه مودیان از خود مودی به سازمان امور مالیاتی است.
طبق این ماده، سازمان امور مالیاتی موظف است ظرف یک هفته، مودیان را ثبتنام کرده و برای آنها کارپوشه اختصاصی ایجاد کند.
اگر سازمان در انجام این وظیفه تأخیر کند، مودیانی که در نظام مالیاتی ثبتنام کردهاند، مشمول جریمه عدم عضویت یا عدم ثبتنام در سامانه مودیان نخواهند شد.
ماده ۶: نقش بانک مرکزی و دستگاههای نظارتی در انتقال اطلاعات
این ماده با هدف انتقال مستقیم اطلاعات مالی و معاملاتی به سامانه مودیان، تکالیفی را برای بانک مرکزی و دستگاههای اجرایی تعیین کرده است.
- بانک مرکزی موظف شد برای رسیدهای صادرشده از طریق دستگاههای کارتخوان و درگاههای پرداخت الکترونیکی، شماره منحصربهفرد مالیاتی اختصاص دهد.
- سامانههای مرتبط با جریان کالا مانند سامانه جامع تجارت موظف شدند اطلاعات معاملات را مستقیماً به سامانه مودیان ارسال کنند.
ماده ۷: افزایش حد مجاز صدور صورتحساب
پیش از این، مودیان میتوانستند تا ۳ برابر فروش اظهارشده یا معافیت سالانه خود صورتحساب صادر کنند.
طبق این ماده، این حد به ۵ برابر افزایش پیدا کرد.
همچنین برای مودیانی که فروش اظهارشده آنها در دوره مشابه سال قبل کمتر از معافیت سالانه ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم بوده است، ۵ برابر معافیت ماده ۱۰۱ ملاک تعیین حد مجاز صدور صورتحساب قرار میگیرد.
ماده ۸: معافیت مشاغل کوچک از صدور صورتحساب الکترونیکی
یکی از مهمترین بخشهای قانون تسهیل تکالیف مودیان، امکان معافیت برخی مشاغل کوچک از الزام صدور صورتحساب الکترونیکی است.
طبق ماده ۱۴ مکرر، سازمان امور مالیاتی میتواند مودیانی را که فروش سالانه آنها کمتر از ۲۵ برابر معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم باشد، از الزام صدور صورتحساب الکترونیکی معاف کند. این رقم، نصاب پایه و اصلی قانون است که در حال حاضر ملاک عمل قرار میگیرد.
نکات مهم درباره این معافیت
- اگر کسبوکاری از این مودیان خرید کند، خرید انجامشده مبنای اعتبار مالیاتی قرار نمیگیرد و هزینه قابل قبول مالیاتی محسوب نمیشود.
- مصرفکننده نهایی که از این مودیان خرید میکند، بابت عدم دریافت صورتحساب مشمول جریمه ماده ۱۸ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان نمیشود.
سقف معافیت مشاغل کوچک
| سال | سقف معافیت (برابر معافیت ماده ۸۴) |
|---|---|
| ۱۴۰۲ | ۱۵۰ برابر |
| ۱۴۰۳ | ۱۰۰ برابر |
| ۱۴۰۴ | ۵۰ برابر |
استثنای مهم برای کسبوکارهای تکمحصولی
طبق تبصره ۲ ماده ۱۴ مکرر، تا پایان سال ۱۴۰۴، اگر مودی فقط یک نوع کالا یا خدمت عرضه کند یا کالاها و خدمات او همگی دارای نرخ یکسان مالیات بر ارزش افزوده باشند، رسید دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت الکترونیکی میتواند بهعنوان صورتحساب الکترونیکی پذیرفته شود.
ماده ۹: بخشودگی اجباری جرائم در شرایط خاص
ماده ۹ با ماده ۲ تفاوت دارد. در ماده ۲، بخشودگی جرائم اختیاری است؛ اما در ماده ۹ اگر عدم انجام تکالیف خارج از اختیار مودی باشد، سازمان امور مالیاتی مکلف به بخشودگی جرائم خواهد بود.
برای مثال، اگر عدم انجام تکالیف به دلیل مشکلات فنی سامانه یا عوامل خارج از کنترل مودی باشد، امکان پیگیری بخشودگی جرائم با ارائه مستندات وجود دارد.
ماده ۱۰: پرداخت تعرفه شرکتهای معتمد
طبق این ماده، هزینه تعرفه خدمات شرکتهای معتمد ارائهدهنده خدمات مالیاتی از محل وصولیهای جاری مالیات بر ارزش افزوده پرداخت میشود و نباید مستقیماً بر عهده مودی قرار گیرد.
این قانون چه تأثیری روی کسبوکار شما در سال ۱۴۰۵ دارد؟
۱. اگر هنوز صورتحساب الکترونیکی صادر نمیکنید
ابتدا بررسی کنید که آیا در سال ۱۴۰۵ مشمول الزام صدور صورتحساب الکترونیکی هستید یا طبق ماده ۱۴ مکرر قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان در گروه مودیان مشمول معافیت قرار میگیرید.
۲. اگر بابت تکالیف سامانه مودیان جریمه شدهاید
صرف وجود قانون تسهیل به معنی بخشودگی خودکار جرائم نیست. باید بررسی شود که جریمه مربوط به چه تکلیفی بوده و آیا شرایط بخشودگی یا عدم تعلق جریمه وجود دارد.
۳. اگر کسبوکار شما تکمحصولی است
شرایط تبصره ۲ ماده ۱۴ مکرر را بررسی کنید. در برخی شرایط، رسید کارتخوان یا درگاه پرداخت میتواند بهعنوان صورتحساب الکترونیکی پذیرفته شود.
۴. مدیریت سادهتر صورتحسابهای الکترونیکی
در سال ۱۴۰۵ رعایت الزامات سامانه مودیان همچنان برای بسیاری از کسبوکارها اهمیت دارد. استفاده از یک نرمافزار واسط سامانه مودیان میتواند فرآیند ارسال و مدیریت صورتحسابهای الکترونیکی را سادهتر کند.
سوالات متداول درباره قانون تسهیل تکالیف مودیان
قانون تسهیل تکالیف مودیان چیست؟
این قانون در آبان ۱۴۰۲ برای سادهتر شدن اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان تصویب شد و شامل تغییراتی در جرائم، مهلتها، نصابها و معافیتهاست.
قانون تسهیل تکالیف مودیان چند ماده دارد؟
این قانون شامل ۱۰ ماده است که بخشهای مختلف اجرای سامانه مودیان را اصلاح کرده است.
آیا مشاغل کوچک از صدور صورتحساب الکترونیکی معاف هستند؟
برخی مودیان طبق ماده ۱۴ مکرر و بر اساس سقف فروش تعیینشده میتوانند مشمول معافیت شوند.
تفاوت ماده ۲ و ماده ۹ قانون تسهیل چیست؟
در ماده ۲ بخشودگی جرائم اختیاری است، اما در ماده ۹ در صورت خارج بودن مشکل از اختیار مودی، بخشودگی الزامی خواهد بود.
جمعبندی
قانون تسهیل تکالیف مودیان با هدف هماهنگتر کردن اجرای قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان با شرایط واقعی کسبوکارها تصویب شد.
این قانون در زمینههایی مانند جرائم، مهلتهای اجرایی، صدور صورتحساب الکترونیکی و برخی تکالیف مالیاتی تغییراتی ایجاد کرده است.
اگر به دنبال راهی سادهتر برای ارسال و مدیریت صورتحسابهای الکترونیکی در سامانه مودیان هستید، تکسپنل با ارائه ابزارهای موردنیاز، فرآیند ارسال صورتحسابها را برای کسبوکارها سادهتر میکند.