دستورالعمل اجرايي ماده 138 قانون مالیات های مستقیم

نظر به اينکه به موجب اصلاحيه قانون ماليات هاي مستقيم مصوب 1380/11/27 تغييراتي در مقررات ناظر بر ماده 138 و تبصره يک آن به عمل آمده است. لذا به منظور اتخاذ رويه واحد و ايجاد امکان استفاده از تسهيلات مقرر در ماده مذکور دستورالعمل اجرائي، به شرح زير ابلاغ مي گردد:
1- بر اساس مفاد ماده 138 اصلاحي، منحصراً شرکت هاي تعاوني و خصوصي مشمول مزاياي مقرر در ماده مزبور مي باشند.

2- آن قسمت از سود ابرازي شرکت هاي تعاوني و خصوصي که براي توسعه و بازسازي و نوسازي يا تکميل واحدهاي موجود صنعتي و معدني يا ايجاد واحدهاي جديد صنعتي و يا معدني مصرف گردد، با رعايت شرايط ذيل مي توانند از معافيت مالياتي موضوع ماده 138 اصلاحي بهره مند گردد:
1-2- قبل از شروع به اجراي طرح، گزارش توجيهي فني، اقتصادي و مالي ذيربط به طرح توسعه و بازسازي و نوسازي يا تکميل واحدهاي موجود صنعتي و معدني يا ايجاد واحدهاي صنعتي يا معدني جديد را "در قالب طرح سرمايه گذاري معين" به وزارتخانه ذيربط تسليم و مجوز لازم را تحصيل کرده باشد.
2-2- برنامه زمان بندي اجراي طرح سرمايه گذاري و هم چنين شروع و خاتمه طرح در گزارش مزبور مشخص شده باشد.
3-2- هزينه هاي "طرح سرمايه گذاري" بايد در گزارش توجيهي مذکور به تفکيک تعيين شده باشد.
4-2- انجام هزينه هاي هر طرح بايد در حساب هاي جداگانه ثبت گردد و قابل تطبيق با اقلام هزينه مندرج در گزارش توجيهي طرح سرمايه گذاري مربوط باشد.
5-2- چنانچه طي دوره اجراي طرح، هزينه هاي مربوط به هر فصل بيشتر از اقلام مندرج در گزارش توجيهي طرح، هزينه شده باشد در صورتي که پس از رسيدگي، هزينه هاي انجام شده مورد تأييد قرار گيرد و در مجموع کل مبلغ سرمايه گذاري تغييري حاصل نگردد موجب محروميت از معافيت نخواهد شد.
6-2- گزارش توجيهي و مستندات و مدارک مربوط به طرح سرمايه گذاري همراه با اظهارنامه مالياتي اولين سال اجراي طرح به اداره امور مالياتي ذيربط تسليم گردد.
7-2- شرکت براي هر طرح سرمايه گذاري، حداکثر تا چهار سال مي تواند از معافيت مزبور استفاده نمايد. معافيت از سود ابرازي براي اولين سال مالي شروع طرح و سه سال بعد از آن قابل اعمال خواهد بود.
8-2- طرح حداکثر ظرف مدت يک سال پس از مهلت تعيين شده در گزارش توجيهي طرح سرمايه گذاري به بهره برداري برسد.

3- در صورتي که هزينه هاي انجام شده بابت طرح يا طرح هاي سرمايه گذاري در يک سال مالي مازاد بر سود ابرازي همان سال باشد معافيت مالياتي مازاد مذکور در سنوات بعدي قابل استفاده خواهد بود و در هر حال جمع مدت استفاده از معافيت بيش از چهار سال با احتساب اولين سال مالي شروع اجرايي طرح نخواهد بود.

4- نظر به اينکه سود ابرازي، با تسليم اظهارنامه، يا ترازنامه و حساب و سود و زيان در مهلت مقرر قانوني براي اداره امور مالياتي محرز مي شود، بنابراين عدم تسليم اظهارنامه يا ترازنامه و حساب سود و زيان در فرجه قانوني، موجب محروميت از معافيت مالياتي مقرر، براي همان سال عملکرد خواهد بود.

5- چنان چه مؤدي اظهارنامه يا ترازنامه و حساب سود و زيان مربوط را در مهلت مقرر قانوني تسليم کرده و سود ابراز نموده باشد ليکن به دلايل ديگري درآمد مشمول ماليات وي از طريق علي الرأس تشخيص گردد، به شرط داشتن ساير شرايط از معافيت مالياتي مقرر بهره مند خواهد شد.

6- راجع به مقررات تبصره 1 ماده 138 اصلاحي قانون ماليات هاي مستقيم نيز در صورت بروز هر يک از موارد مندرج در اين تبصره، علاوه بر وصول معادل مبلغ معافيت هاي مالياتي منظور شده، موضوع متن ماده اخيرالذکر از تاريخ سر رسيد پرداخت آن ماليات ها، جريمه مقرر در ماده 190 قانون ماليات هاي مستقيم به ميزان 2/5 درصد به ازاء هر ماه وصول خواهد شد.

7- رسيدگي به هزينه هاي اجرايي طرح يا طرح هاي سرمايه گذاري و احراز آن در قالب طرح سرمايه گذاري معين، ارايه شده از طرف مؤدي مالياتي به عهده ادارات امور مالياتي و حسابداران رسمي حسب مورد خواهد بود.

8- چنان چه شرکت، اجازه توسعه يا تکميل واحدهاي صنعتي و معدني موجود يا ايجاد واحدهاي صنعتي و معدني جديد را قبل از سال 1381 از وزارتخانه ذيربط اخذ نموده و از سود ابرازي حاصل از فعاليت هاي صنعتي و معدني عملکرد سال 1380 و سال هاي قبل از آن براي طرح مزبور اقدام به اندوخته کرده باشد، موضوع تابع مقررات ماده 138 و تبصره يک و دو قانون قبل از اصلاحيه اخير بوده که در صورت دارا بودن ساير شرايط مشمول معافيت مالياتي ماده مزبور خواهد بود.

9- جهت روشن شدن بيشتر موضوع و به عنوان مثال ماليات متعلق به سود ابرازي شرکت با اعمال معافيت مقرر در ماده اصلاحي ياد شده در فرض هاي مختلف به شرح زير محاسبه مي شود:
شرکتي طرح سرمايه گذاري خود را جهت سنوات 84-1381 به وزارت صنايع و معادن ارايه و در سال 1381 مجوز مربوط را اخذ نموده و اطلاعات مربوط به هزينه هاي انجام شده طرح و سود ابرازي شرکت طي سنوات ياد شده به شرح جدول ذيل باشد:
(ارقام ميليارد ريال)
1381 1382 1383 1384 جمع
هزينه طبق طرح مصوب 2000 3000 1500 3000 9500
هزينه انجام شده طرح 3000 1500 2000 3000 9500
سود مشمول ماليات ابرازي 2500 2000 (1500) 4500 -
براي محاسبه ماليات
1-9- عملکرد سال 1381، چون هزينه هاي انجام شده بيش از سود ابرازي است، ماليات کل سود مربوطه مشمول معافيت 50 درصد به شرح زير مي باشد.
312/5= 25%×50%×2500
2-9- عملکرد سال 1382، سود ابرازي بيش از هزينه هاي انجام شده طرح طي سال مورد بحث مي باشد ضمناً مبلغ 500 ميليارد از هزينه هاي سال قبل نيز مي تواند از معافيت اين ماده بهره مند شود.
250= 25%×50%×(500+1500)
3-9- عملکرد سال 1383 چون شرکت داراي زيان بوده لذا هزينه طرح انجام شده در سال مزبور نمي تواند از معافيت مالياتي موضوع ماده (138) استفاده نمايند.
4-9- عملکرد سال 1384، سود ابرازي مبلغ 4500 ريال و هزينه اجرايي طرح در آن سال 3000 ريال است بنابراين در سال مذکور مؤدي علاوه بر هزينه اجراي طرح در سال مذکور مي تواند مبلغ 1500 ريال از هزينه اجراي طرح مربوط به سال 1383 که داراي زيان بوده از معافيت ماليات بهره مند شود.
562/5= 25%×50%×( 1500÷3000)