دستورالعمل اجرايي شناسايي و پيشگيري از تشكيل و فعاليت شركت هاي صوري مصوب 1403/04/24

ستاد هماهنگي مبارزه با مفاسد اقتصادی در اجراي ماده (32) قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب 1390 و بند (19) سياست‌های كلي اقتصاد مقاومتی ابلاغی 1392 مقام معظم رهبری و توجه به پيشنهاد شماره 182/م مورخ 1403/1/6 معاونت حقوقی رييس جمهور و نامه‌های شماره 12312/م مورخ 1403/3/6 مركز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارايی و شماره 36025 مورخ 1403/2/30 اداره كل ثبت شركت‌ها و مؤسسات تجاری سازمان ثبت اسناد و املاك كشور، دستورالعمل اجرایی شناسايی و پيشگيری از تشكيل و فعاليت شركت‌های صوری را به شرح زير تصويب كرد:
دستورالعمل اجرايی شناسايی و پيشگيری از تشكيل و فعاليت شركت‌های صوری
مصوب 1403/04/24

فصل اول - تعاریف

ماده 1- در این دستورالعمل، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:
1- ستاد: ستاد هماهنگی مبارزه با مفاسد اقتصادی.
2- بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
3- سازمان: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور.
4- دستگاه اجرایی: دستگاه اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده (29) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران.
5- مرکز: مرکز اطلاعات مالی مذکور در ماده (۷) مکرر قانون مبارزه با پول‌شویی.
6- مؤسسات اعتباری: اشخاص حقوقی که با مجوز بانک مرکزی یا به موجب قانون، تحت عنوان «بانک» یا «مؤسسه اعتباری غیربانکی» به انجام عملیات بانکی مبادرت می‌نمایند.
7- شورای ملی تأمین مالی: شورای موضوع ماده (2) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها مصوب 1403.
8- امتیاز اعتباری: امتیاز اعتباری موضوع بند (ذ) ماده (1) آیین‌نامه نظام سنجش اعتبار موضوع تصویب‌نامه شماره 39151/ت55296 مورخ 1398/4/4 هیئت وزیران و اصلاحات بعدی آن.
9- مؤسسات خصوصی حرفه‌ای عهده‌دار مأموریت عمومی: اشخاص حقوقی موضوع بند (ب) ماده (1) قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب 1390.
10- اشخاص محجور: اشخاص موضوع ماده (1207) قانون مدنی مصوب 1307 با اصلاحات و الحاقات بعدی.
11- اشخاص مظنون: اشخاص مظنون موضوع بند (19) ماده (1) آیین‌نامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پول‌شویی مصوب 1398 هیئت وزیران.
12- شرکت صوری: شخصیت حقوقی که مطابق با تشریفات قانونی به ثبت می‌رسد.
به نحوی که در تمام یا بخشی از دوره فعالیت خود اقدام به فعالیت غیرواقعی یا کاغذی نظیر صدور و فروش صورت حساب‌های غیرواقعی یا واگذاری امتیازات یا در اختیار قراردادن حساب‌های بانکی، فرار مالیاتی، پول‌شویی، قاچاق کالا یا ارز، احتکار، گران‌فروشی، اخذ تسهیلات مالی یا ارزی، عدم ایفای تعهدات یا مسئولیت‌های قانونی و یا سایر موارد به نفع خود یا دیگران می‌نماید.
13- شرکت مشکوک به فعالیت صوری: شرکت‌هایی که رفتاری مشابه شرکت‌های صوری دارند و طبق ضوابط و معیارها صوری قلمداد می‌شوند، اما تاکنون به صورت قطعی و رسمی به عنوان شرکت صوری شناسایی نشده‌اند.
14- فهرست سیاه: فهرستی شامل شرکت‌های صوری که تاکنون شناسایی شده و یا شناسایی می‌شوند و مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره آنها، اشخاص حقوقی هستند که به علت صدور اسناد (صورتحساب) مبتنی بر انجام معاملات غیرواقعی در نظام اقتصادی از جمله امور مالی و مالیاتی کشور محکومیت قطعی یافته‌اند و مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره آنها، اشخاص دارای سابقه هویت فروشی، اجاره دهنده حساب و کارت بازرگانی خود به دیگران می‌باشند.
15- فهرست خاکستری: فهرستی شامل اطلاعات شرکت مشکوک به فعالیت صوری که مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره آنها، اشخاص دارای محکومیت در جرائم اقتصادی، اشخاص محجور، اشخاص مظنون، اشخاص دارای سابقه ورشکستگی هستند و افراد متقاضی ثبت شرکت و مؤسسات در مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی که سابقه ثبت اشخاص حقوقی در مناطق مذکور را داشته‌اند.

فصل دوم- پیشگیری و شناسایی

ماده 2- کلیه دستگاه‌های اجرایی و مؤسسات خصوصی حرفه‌ای عهده‌دار مأموریت عمومی که به نحوی اطلاعات فهرست سیاه و خاکستری موضوع بند (14) و (15) ماده (1) این دستورالعمل را در اختیار دارند نظیر مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، سازمان، وزارت صنعت، معدن و تجارت، بانک مرکزی، سازمان امور مالیاتی کشور، گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان ثبت احوال کشور و دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی مکلفند با حفظ محرمانگی اطلاعات مزبور را ظرف سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل طی سازوکار قالب استاندارد و اعلامی در اختیار مرکز قرار دهند.

ماده 3- مرکز مکلف است ظرف شش‌ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل، پس از ارزیابی، بررسی و تحلیل اطلاعات دریافتی موضوع ماده (2)، براساس رویه‌های داخلی و سازوکار مواد (83) تا (85) آیین‌نامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پول‌شویی اقدام به تهیه و به روزرسانی فهرست سیاه و خاکستری موضوع بند (14) و (15) ماده (1) این دستورالعمل نموده و فهرست‌های مذکور را به صورت برخط برای سازمان ارسال نماید. همچنین مرکز مکلف است نسبت به روزآمدسازی فصلی فهرست‌های مذکور براساس اطلاعات دریافتی از دستگاه موضوع ماده (2) اقدام نماید.

ماده 4 - مراجع صالح قضایی مکلفند به اعتراض آن دسته از اشخاصی که در فهرست سیاه قرار گرفتند و توسط مرکز ارسال می‌شود ظرف یک ماه از ارسال آن رسیدگی نموده و نتیجه رسیدگی را از طریق مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه برای مرکز ارسال نماید.

ماده 5- مرکز مکلف است ظرف شش ماه پس از ابلاغ این مصوبه سامانه‌ای تحت عنوان دریافت گزارش‌های مردمی شرکت‌های صوری را به منظور دریافت گزارش‌های مردمی درخصوص شرکت‌های مذکور ایجاد و بهره‌برداری نموده و گزارش‌های دریافتی از این طریق را مورد ارزیابی، بررسی و رسیدگی قرار دهد.

ماده 6- سازمان مکلف است با ایجاد زیرساخت‌های لازم و با اعلام مرکز طبق ماده (9) آیین‌نامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پول‌شویی موارد ذیل را ممنوع نماید.
1- ثبت تأسیس به نام اشخاص حقیقی و حقوقی مندرج در فهرست سیاه.
2- ثبت تغییرات اشخاص حقوقی مندرج در فهرست سیاه.
3- ثبت عضویت اشخاص حقیقی و حقوقی مندرج در فهرست سیاه به عنوان مدیرعامل، هیئت مدیره و بازرس قانونی اشخاص حقوقی.
4- ثبت هرگونه صورتجلسات تغییر ناظر بر اشخاص حقوقی مندرج در فهرست سیاه.
5- ثبت صورتجلسات نقل و انتقال اختیاری سهام یا سهم‌الشرکه در صورتی که انتقال‌گیرنده یا انتقال‌دهنده اشخاص حقیقی یا حقوقی مندرج در فهرست سیاه باشد.
تبصره - رفع ممنوعیت با به روزرسانی فهرست سیاه توسط مرکز به صورت سیستمی و برخط صورت می‌پذیرد.

ماده 7- سازمان مکلف است ظرف شش ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل، سامانه‌های خود را به گونه‌ای اصلاح و به روزرسانی نماید که ثبت هرگونه اشخاص حقوقی و صورتجلسات آنها منوط به احراز هویت سیستمی از سازمان ثبت احوال کشور و پیامک حاوی اطلاع‌رسانی به شماره تلفن اشخاص براساس استعلام از سامانه‌های مربوط نظیر شاهکار گردد.

ماده 8- سازمان مکلف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل فهرست اشخاص حقوقی که با کد پستی واحد ثبت شده‌اند را به صورت برخط برای مرکز به منظور بررسی و درج در فهرست خاکستری ارسال نماید.

ماده 9 - سازمان مکلف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل اشخاص کثیرالثبت (عضویت هیئت مدیره اصالتاً یا به نمایندگی از اشخاص حقوقی در بیش از پنج شخص حقوقی) را به صورت الکترونیکی و برخط برای مرکز به منظور بررسی و درج در فهرست خاکستری ارسال نماید.

ماده 10- سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است از ثبت اطلاعیه بر بستر کدال آن دسته از اشخاص موضوع فهرست سیاه که به صورت نظام مند از مرکز دریافت می‌نماید، جلوگیری کند.

ماده 11- شورای ملی تأمین مالی مکلف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل، نسبت به تدوین و ابلاغ ضوابط ناظر بر کاهش امتیاز اعتباری درخصوص اشخاص مندرج در فهرست سیاه و خاکستری اقدام نماید.
تبصره - مرکز مکلف است اطلاعات فهرست‌های خاکستری و سیاه را به صورت نظام‌مند و برخط از طریق پایگاه داده اعتباری موضوع تبصره (4) ماده (2) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها در اختیار بانک مرکزی قرار دهد.

ماده 12- به منظور جلوگیری از صدور صورت‌حساب‌های غیرواقعی و فاکتورفروشی، سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است الزامات ذکر شده در ماده (6) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان را در سامانه مؤدیان موضوع بند (پ) ماده (1) قانون مذکور پیاده‌سازی نماید. سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است پس از ابلاغ این دستورالعمل، هر سه ماه یکبار گزارش پیشرفت اجرای این ماده را برای دبیرخانه ستاد ارسال نماید.

ماده 13- سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است شش ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل و در بازه‌های زمانی سه ماهه، با استفاده از اطلاعات درون سازمانی نظیر صورتحساب‌های دریافتی و اظهارنامه‌ها و همچنین اطلاعات برون سازمانی دریافتی ذیل ماده (169) مکرر قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی، نسبت به شناسایی شرکت‌های مشکوک به فعالیت صوری اقدام کند.
تبصره - کلیه دستگاه‌های اجرایی و مؤسسات خصوصی حرفه‌ای عهده‌دار مأموریت عمومی نظیر گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان بورس و اوراق بهادار ، مؤسسات اعتباری، نهادهای مالی و شرکت های بیمه موظفند در عملیات خود نسبت به شناسایی شرکت‌های مشکوک به فعالیت صوری اقدام نمایند.

ماده 14- جامعه حسابداران رسمی ایران با همکاری سازمان حسابرسی مکلف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل چک فهرست اظهارنظر حسابرس و بازرس قانونی را درخصوص شرکت‌های مشکوک به فعالیت صوری براساس اطلاعات مالی تهیه و ابلاغ نماید.

ماده 15- وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل نسبت به درج کاربرگه چک فهرست موضوع ماده (13) این دستورالعمل در سامانه صورت‌های مالی موضوع ماده (11) آیین‌نامه پیشگیری از انباشت مطالبات غیرجاری بانکی به منظور دریافت اظهارنظر حسابرس و بازرس قانونی و نیز ارسال برای مرکز اقدام نماید.

ماده 16- سازمان تأمین اجتماعی مکلف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل نسبت به ارسال اطلاعات اقامتگاه قانونی و اطلاعات بیمه‌شدگان اشخاص حقوقی به مرکز اقدام نماید.

ماده 17- پس از گذشت شش ماه از ابلاغ این دستورالعمل، ارائه خدمات و انعقاد هرگونه قرارداد توسط دستگاه اجرایی و مؤسسات خصوصی عهده‌دار مأموریت عمومی نظیر خدمات بانکی و بیمه‌ای، تسهیلات گمرکی، اعطای کارت بازرگانی و مجوز صنفی و اعطای پروانه وکالت، نظام پزشکی و کارشناس رسمی به اشخاص قرار گرفته در فهرست سیاه و فهرست خاکستری محدود می‌گردد.
تبصره- شیوه‌نامه اجرایی این ماده سه ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل توسط مرکز تهیه و به تصویب ستاد می‌رسد.

فصل سوم- نظارت بر حسن اجرا

ماده 18 - به منظور پیگیری و نظارت بر حُسن اجرای مفاد این دستورالعمل، دبیرخانه ستاد موظف است هر سه ماه یک بار، گزارشی از روند اجرای دستورالعمل را برای رفع موانع احتمالی به کارگروهی متشکل از نمایندگان اعضای ستاد و سایر دستگاه‌های اجرایی حسب مورد ارائه کند. همچنین گزارشی از اجرای مفاد این دستورالعمل هر شش ماه یک بار به ستاد ارائه خواهد شد.
تبصره - دبیرخانه ستاد موظف است گزارش ترک فعل‌های انجام شده در اجرای قوانین و مقررات مذکور در این دستورالعمل را به منظور پیگیری به مراجع نظارتی از قبیل سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات کشور ارسال کند.