دستورالعمل ارشادي در خصوص ترتيب رسيدگي و نرخ مالياتي

به منظور اجراي صحيح مقررات و تبيين تغييراتي که طبق اصلاحيه مصوب 1380/11/27 قانون ماليات هاي مستقيم به عمل آمده، موارد زير را جهت رسيدگي و تشخيص درآمد مشمول ماليات عملکرد سال 1380 اشخاص حقوقي يادآوري مي نمايد:
1- نظر به اينکه با توجه به ماده 273 الحاقي اصلاحيه فوق کليه اشخاص حقوقي که شروع سال مالي آن ها از اول فروردين ماه 1380 به بعد مي باشد صرفاً از لحاظ ترتيب رسيدگي و نرخ مالياتي مشمول مقررات اصلاحيه مصوب 1380/11/27 قانون ماليات هاي مستقيم مي باشند بنابراين در مواردي که قسمتي از سال مالي اشخاص حقوقي در قبل و يا بعد از سال 1380 واقع مي شود نکات مرتبط با نحوه اجراي صحيح ساير احکام مالياتي قانون ماليات هاي مستقيم مربوط به قبل و يا بعد از اصلاحيه اخير را به شرح زير متذکر مي گردد:

الف- اشخاص حقوقي که شروع سال مالي آن ها قبل از 1380/01/01 است از نظر نرخ مالياتي و ساير مقررات تابع قانون قبل از اصلاحيه اخير خواهد بود.

ب- اشخاص حقوقي که سال مالي آن ها عملکرد سال 1380 (1380/01/01 الي 1380/12/29) است از نظر نرخ مالياتي و ترتيب رسيدگي تابع مقررات اصلاحيه اخير و از لحاظ ساير احکام تابع مقررات قبل از اصلاح خواهند بود.

ج- اشخاص حقوقي که سال مالي آن ها عملکرد سال 1380 (1380/01/01 الي 1380/12/29) خاتمه مي يابد به جز نرخ مالياتي و ترتيب رسيدگي از نظر ساير احکام در مورد تعيين درآمد مشمول ماليات از جمله اعمال معافيت ها تابع قانون قبل از اصلاحيه اخير خواهند بود در مواردي که درآمدهايي طبق مقررات مربوط داراي نرخ جداگانه اي مي باشد از جمله درآمدهاي مشمول ماليات مقطوع موضوع ماده 59، 77 و 143 قانون، نرخ مقطوع مربوط به سال تعلق ماليات يا وقوع فعاليت يا رويداد مالي اعمال خواهد شد. ضمناً، آن قسمت از درآمد حاصل از بساز و بفروشي، نقل و انتقال سهام خارج از بورس و صرف سهام که در سال 1380 تحصيل شده باشد، مشمول ماليات مقطوع نخواهد بود، در اين صورت درآمد مزبور به ساير درآمدهاي شرکت اضافه شده و مشمول نرخ موضوع ماده 105 اصلاحي قانون خواهد بود.
بديهي است، منظور از ترتيب رسيدگي مقرر در ماده 273 ياد شده رعايت مفاد ماده 237 الي 243 قانون ماليات هاي مستقيم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحيه هاي بعدي آن است.

10- درآمد اشخاص حقوقي که از محل سرمايه گذاري در شرکت هاي سرمايه پذير تحصيل مي شود (سود سهام يا سهم الشرکه دريافتي)، به موجب تبصره 4 ماده 105 اصلاحي قانون مشمول ماليات ديگري نخواهد بود و در محاسبه درآمد مشمول ماليات شرکت سرمايه گذار نيز منظور نمي گردد. هم چنين ماليات پرداختي در شرکت سرمايه پذير نيز به عنوان ماليات بر شرکت بوده و مقطوع تلقي مي گردد.
در مواردي که سود سهام يا سهم الشرکه دريافتي مربوط به سال هاي قبل از عملکرد سال 1380 (1380/01/01 الي 1380/12/29) بوده و به موجب ماده 105 قانون قبل از اصلاحيه در شرکت سرمايه پذير مشمول ماليات قرار گرفته باشد، با توجه به قسمت اخير تبصره ماده 105 مذکور، ماليات هاي پرداختي شرکت سرمايه پذير بابت سود سهام يا سهم الشرکه پرداختي به شرکت سرمايه گذار به عنوان ماليات علي الحساب شرکت سرمايه گذار تلقي و از ماليات محاسبه شده قابل کسر خواهد بود اضافه پرداختي از اين بابت نيز قابل استرداد مي باشد.

11- با عنايت به مفاد ماده 146 اصلاحي مصوب 1380/11/27 کليه معافيت هاي مدت دار که به موجب قوانين قبلي مقرر شده است، از جمله معافيت هاي موضوع ماده 132 و تبصره 6 آن (قبل از اصلاحيه اخير) با رعايت مقررات مربوط تا انقضاي مدت به قوت خود باقي است.

2- جمع درآمد مشمول ماليات اشخاص حقوقي که شروع سال مالي آن ها از اول فروردين ماه 1380 به بعد مي باشد وفق مقررات ماده 105 اصلاحي قانون به نرخ بيست و پنج درصد (25%) مشمول ماليات مي باشد.

3- نظر به اينکه به موجب اصلاحيه اخير نرخ 10% ماليات شرکت موضوع بند "د" ماده 105 و معافيت 15% سود سهام پرداختي يا تخصيصي طبق تصميم ارکان صلاحيت دار شرکت موضوع قسمت اخير ماده 143 قانون ماليات هاي مستقيم قبل از اصلاحيه حذف گرديده، لذا اعمال معافيت هاي موضوع ماده 143 (قبل از اصلاحيه اخير) در مورد شرکت هايي که سهام آن ها طبق قانون مربوط از طرف هيات پذيرش براي معامله در بورس قبول شده و سال مالي آن ها از 1380/01/01 به بعد شروع شده است، موضوعيت ندارد.

4- به موجب مقررات ماده 143 اصلاحي، شرکت هايي که سهام آن ها طبق قانون مربوط از طرف هيات پذيرش براي معامله در بورس قبول مي شود، در صورتي که کليه نقل و انتقالات سهام آن ها بعد از تاريخ پذيرش از طريق کارگزاران بورس انجام و در دفاتر قانوني شرکت نيز ثبت گردد از سال پذيرش در بورس و فارغ از تاريخ پذيرش آن تا سالي که از فهرست نرخ ها در بورس حذف نشده اند معادل ده درصد (10%) ماليات هر سال آن ها بخشوده مي شود معاملات سهام خارج از بورس قبل از تاريخ پذيرش، سبب محروميت از معافيت مقرر در سال پذيرش نخواهد بود.

5- طبق تبصره (1) ماده 143 اصلاحي از تاريخ 1381/01/01، نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت ها و هم چنين ساير اوراق بهاداري که در بورس معامله مي شوند حسب مورد مشمول ماليات مقطوع به نرخ نيم درصد (0/5%) ارزش فروش آن ها مي باشند و از اين بابت وجه ديگري به عنوان ماليات بر درآمد مطالبه نخواهد شد. کارگزاران بورس مکلفند ماليات مزبور را به هنگام هر انتقال از انتقال دهندگان وصول و به حساب تعيين شده از طرف سازمان امورمالياتي کشور واريز و ظرف مدت ده روز از تاريخ انتقال رسيد آن را به همراه فهرستي حاوي تعداد و مبلغ فروش مورد انتقال به اداره امور مالياتي ذيربط ارسال دارند.
کارگزاران ذيربط در صورت تخلف از انجام وظايف مذکور به استناد ماده 199 قانون ماليات هاي مستقيم علاوه بر مسئوليت تضامني که با مؤدي در پرداخت ماليات خواهند داشت، حسب مورد مشمول جرائم مقرر در ماده مذکور نيز خواهد بود.

6- به موجب مقررات تبصره 2 الحاقي ماده 143 قانون ماليات هاي مستقيم از تاريخ 1381/01/01، نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت هاي سهامي که خارج از بورس انجام مي گيرد و هم چنين سهم الشرکه شرکاء در ساير شرکت ها، مشمول ماليات مقطوع به ميزان چهار درصد (4%) ارزش اسمي آن ها مي باشد و انتقال دهندگان سهام و سهم الشرکه و حق تقدم سهام مکلفند قبل از انتقال، ماليات متعلق را به حساب سازمان امور مالياتي کشور (اداره امور مالياتي ذيربط) واريز کنند و بابت نقل و انتقالات مذکور وجه ديگري به عنوان ماليات بر درآمد مطالبه نخواهد شد. اين نرخ مقطوع به نقل و انتقالات فوق الذکر که قبل از تاريخ 1381/01/01 صورت گرفته است قابل تسري نخواهد بود. ادارات ثبت يا دفاتر اسناد رسمي مکلفند قبل از ثبت تغييرات يا تنظيم سند انتقال حسب مورد گواهي پرداخت ماليات متعلق را از اداره امور مالياتي مربوط اخذ و ضمن درج شماره و تاريخ آن در دفتر ثبت و سند انتقال، گواهي مزبور را ضميمه پرونده مربوط نمايند.
اداره امور مالياتي مربوط موظف است، گواهي پرداخت ماليات را در اسرع وقت صادر و به مؤدي تسليم و يا به مراجع استعلام کننده ارسال نمايند.

7- با عنايت به مقررات تبصره 3 الحاقي ماده 143 قانون ماليات هاي مستقيم، در شرکت هاي سهامي پذيرفته شده در بورس، اندوخته صرف سهام که ناشي از ما به التفاوت ارزش اسمي سهام منتشره و قيمت فروش آن ها مي باشد مشمول ماليات مقطوع به نرخ نيم درصد (0/5%) است و به اين درآمد ماليات ديگري تعلق نخواهد گرفت. اين نرخ مقطوع به اندوخته صرف سهام اشخاص قبل از 1381/01/01 قابل تسري نخواهد بود.
شرکت هاي مذکور مکلفند ظرف سي روز (30 روز) از تاريخ ثبت افزايش سرمايه خود در اداره ثبت شرکت ها و يا ثبت در دفاتر قانوني شرکت (هر کدام زودتر باشد) ماليات متعلقه را محاسبه و به حساب مالياتي تعيين شده از طرف سازمان امور مالياتي کشور (اداره امور مالياتي ذيربط) واريز کنند.
اندوخته صرف سهام که طبق مقررات فوق ماليات آن ها محاسبه و پرداخت مي شود در هنگام تقسيم يا انتقال به حساب سرمايه يا سود و زيان مشمول ماليات ديگري نمي باشد.

8- در شرايطي که شرکت هاي خارج از بورس براي افزايش سرمايه خود، نسبت به عرضه و پذيره نويسي سهام جديد، که حق تقدم آن از سهامداران سلب شده، اقدام و سهام جديد را به قيمتي بيش از بهاي اسمي به فروش برساند، مازاد بهاي فروش نسبت به بهاي اسمي، که همان اندوخته صرف سهام بوده جزو ارقام درآمدهاي سال يا دوره مالي که صرف سهام تحقق مي يابد احتساب خواهد شد.

9- عرضه سهام به منظور پذيره نويسي اولية مشمول ماليات نقل و انتقال سهام نخواهد بود.