معیارهای تعیین سطح آلایندگی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده

تصویب نامه هیات وزیران
بسمه تعالی
«با صلوات بر محمد و آل محمد»
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی – وزارت صنعت، معدن و تجارت
وزارت کشور - وزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفت
سازمان حفاظت محیط زیست – سازمان ملی استاندارد ایران
هيئت وزيران در جلسه 1401/12/21 به پيشنهاد كارگروه متشكل از نمايندگان سازمان حفاظت محيط­ زيست و وزارتخانه­ هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، صنعت، معدن و تجارت، كشور و امور اقتصادي و دارايي (سازمان امور مالياتي كشور) و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ماده (27) قانون ماليات بر ارزش افزوده - مصوب 1400-، معيارهاي تعيين سطح آلايندگي واحدهاي توليدي صنعتي، معدني و خدماتي آلاينده را به شرح زير تصويب كرد:
معيارهاي تعيين سطح آلايندگي واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي آلاينده

ماده 1- در اين آيين‌ نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي‌ روند:
1- قانون: قانون ماليات بر ارزش افزوده - مصوب 1400-.
2- سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست.
3- واحد آلاينده: واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي آلاينده كه به تشخيص سازمان، حدود مجاز و استانداردهاي محيط زيستي را رعايت نمي ‌كنند.
4- شاخص آلايندگي: معيارهايي براساس شدت، مدت و نوع آلايندگي جهت تعيين نرخ عوارض واحد آلاينده.
 5- پايش: بررسي وضعيت آلايندگي محيط زيستي واحد آلاينده كه از طريق انجام پايش ادواري ادارات كل حفاظت محيط زيست استان­ ها­، خوداظهاري از طريق آزمايشگاه معتمد و يا داده ‌هاي سامانه پايش برخط انجام مي ‌شود. در موارد تناقض نتايج خوداظهاري با اندازه‌ گيري ‌هاي انجام شده توسط اداره كل حفاظت محيط زيست استان، اندازه‌ گيري انجام­ شده توسط اداره كل حفاظت محيط زيست استان ملاك عمل است.
6- واحدهاي مشمول خوداظهاري: واحدهايي كه طبق تبصره (4) ماده (11) قانون هواي پاك - مصوب 1396- و تبصره (2) ماده (18) قانون حفاظت از خاك - مصوب 1398- و مطابق با ضوابط خوداظهاري در پايش آلايندگي، موظف به انجام خوداظهاري در پايش مي ‌باشند.
7- واحدهاي مشمول نصب پايش برخط: واحدهايي كه طبق تبصره (3) ماده (11) قانون هواي پاك - مصوب 1396- موظف به نصب سامانه پايش برخط مي ‌باشند.

ماده 2- واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي كه به تشخيص سازمان حدود مجاز را مطابق استانداردهاي محيط زيستي مندرج در مصوبات زير رعايت مي ‌كنند، مشمول اين آيين ‌نامه نمي ‌شوند:
1- حد مجاز انتشار آلاينده‌ هاي هوا در صنايع موضوع تصويب ‌نامه شماره 84411/ت55181هـ مورخ 1397/06/27 .
2- حدود مجاز آلودگي صوتي موضوع آيين ‌نامه اجرايي ماده (29) قانون هواي پاك موضوع تصويب‌نامه شماره 84401/ت55069هـ مورخ 1397/06/27 و اصلاحات بعدي آن.
3- استانداردهاي خروجي فاضلاب (موضوع ابلاغيه شماره 1527-32 مورخ 1373/05/30 سازمان حفاظت محيط زيست، موضوع ماده (5) آيين ‌نامه جلوگيري از آلودگي آب موضوع تصويب نامه شماره 18241 / ت71هـ مورخ 1373/03/16).
4- حدود مجاز آلودگي خاك (موضوع ابلاغيه شماره 18569/100/99 مورخ 1399/05/27 سازمان حفاظت محيط زيست، موضوع ماده (11) قانون حفاظت از خاك - مصوب 1398-).

ماده 3- شاخص و نرخ عوارض آلايندگي واحدهاي آلاينده، به شرح جدول زير محاسبه مي ‌شود:
شاخص و نرخ آلايندگي واحدهاي آلاينده

شاخص آلايندگي واحد	نرخ آلايندگي واحد (درصد)
1 تا 399 (كمتر از 400)	0/5
از 400 تا 750	1
از 751 تا 1000	1/5

ماده 4- عدد شاخص آلايندگي واحدهاي مشمول نصب سامانه پايش برخط يا انجام خوداظهاري مستند به ارايه نتايج حاصل از پايش، به شرح جدول زير محاسبه مي شود:
(برای مشاهده جدول، تصویر مقرره ملاحظه شود.)
تبصره 1- در مواردي كه امكان نمونه‌گيري و آزمايش وجود ندارد، واحد موظف است در مهلت مقرر شده توسط اداره كل محيط زيست استان، نسبت به فراهم شدن امكان نمونه ‌گيري و آزمايش اقدام نمايد.
تبصره 2- واحدهايي كه از انجام خوداظهاري، ارايه اطلاعات الزامي يا ايجاد امكان نمونه‌ گيري و آزمايش در مهلت مقرر استنكاف مي ‌كنند، در اولين دوره بعد از تصويب اين آيين ‌نامه، مشمول پرداخت عوارض با نرخ نيم درصد ( 0/5%)، دوره دوم مالياتي مشمول پرداخت عوارض با نرخ يك درصد (1%) و از دوره سوم به بعد مشمول پرداخت عوارض با نرخ يك و نيم درصد (1/5%) خواهند شد.
تبصره 3- واحدهاي آلاينده فاقد مجوز فعاليت كه بعد از ابلاغ ضوابط و معيارهاي استقرار صنايع موضوع تصويب‌نامه شماره 64677/ت18591هـ مورخ 1378/12/26 تأسيس شده‌اند، ملزم به پرداخت عوارض با نرخ يك و نيم درصد (1/5 %) مي‌ باشند.
تبصره 4-كليه واحدهاي پالايشگاهي نفت و پتروشيمي داراي كاركنان به تعداد (50) نفر و بيشتر، درصورت انتشار گازهاي آلاينده با مشعل غير عادي، نرخ نيم درصد (0/5%) به عوارض پرداختي آن واحد تا سقف مندرج در قانون، در فصل مربوط اضافه مي‌ گردد. شيوه ‌نامه اجراي اين تبصره در چهارچوب قوانين، توسط سازمان و با همكاري وزارتخانه‌ هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، نفت و كشور ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و توسط رييس سازمان ابلاغ مي‌شود.
تبصره 5- به منظور بهبود عملكرد محيط زيستي و تشويق واحدها به كاهش يا رفع آلايندگي، معيارهاي عملكرد محيط زيستي واحد (تصويب برنامه ‌هاي اجرايي مرتبط با كاهش آلودگي و درصد پيشرفت فيزيكي اجراي آنها) كه با علامت منفي در جدول موضوع اين ماده درج شده ‌است، بنابر درخواست و با مسئوليت مديرعامل واحد صنعتي در بازه زماني مشخص شده (غيرقابل تمديد) و تنها براي يك بار در آلايندگي مربوط، وزن معيارهاي يادشده از شاخص آلايندگي واحد مذكور كسر مي‌ گردد.
تبصره 6- برنامه‌ هاي اجرايي مرتبط با كاهش آلودگي، صرفاً در محاسبات همان نوع آلايندگي مورد محاسبه قرار مي ‌گيرد.
تبصره7-شدت آلودگي هوا و آب مطابق الگوي (فرمول) زير محاسبه مي شود. در هر منبع آلودگي كه شامل چند مؤلفه (پارامتر) باشد، مؤلفه اي (پارامتري) كه بيشترين فاصله از حدود مجاز را دارد، ملاك محاسبه است. درصورت عدم ارايه نرخ جريان توسط واحد، غلظت اندازه‌ گيري شده مستقيماً لحاظ مي ‌گردد:
شدت آلودگي=
جمع پياپي (نرخ هر جريان گازي يا پساب خروجي آلاينده × درصد انحراف بالاتر از حدود مجاز آلودگي همان جريان گازي يا پساب خروجي آلاينده)
_____________________________________________________________________________
مجموع نرخ جريان هاي خروجي گازي يا پساب واحد
تبصره 8- شدت آلودگي خاك در هر واحد بر اساس مؤلفه اي (پارامتري) كه بيشترين فاصله از حدود مجاز را دارد، محاسبه مي ‌گردد.
تبصره 9- ملاك احراز آلودگي در واحدهاي غيرمشمول نصب سامانه پايش برخط يا انجام خوداظهاري، گزارش كارشناسي با تأييد اداره كل حفاظت محيط زيست استان است. عوارض آلايندگي اين واحدها با نرخ نيم درصد (0/5%) محاسبه مي‌ گردد. دستورالعمل نحوه تهيه گزارش كارشناسي و مستندات مربوط ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، توسط سازمان تهيه و ابلاغ مي‌ شود.

ماده 5- مرجع اعلام نام واحد آلاينده و دستورالعمل محاسبه نرخ آلايندگي آن، پايگاه اطلاعاتي واحدهاي آلاينده سازمان موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون مي ‌باشد. در اين پايگاه نحوه محاسبه معيارها و تعيين سطح و نرخ آلايندگي واحد، براي همان واحد، مشخص و قابل دسترس است.
تبصره 1- تمامي دستگاه ‌ها، وزارتخانه‌ ها و سازمان‌ هاي متولي واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي موظفند ضمن اطلاع‌ رساني اين دستورالعمل به كليه واحدهاي حقيقي و حقوقي مرتبط، فهرست واحدهاي تحت پوشش خود را (درصورت امكان به صورت تارنما) به سازمان ارائه نمايند. عدم معرفي نام واحد توسط دستگاه ‌هاي متولي، رافع مسئوليت سازمان حفاظت محيط زيست مي ‌باشد.
تبصره 2- منظور از پايگاه اطلاعاتي موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون، سامانه جامع محيط زيست كشور به نشاني (iranemp.ir) است.
تبصره 3- واحدهاي توليدي، خدماتي، صنعتي و معدني موظفند جهت ثبت ‌نام در پايگاه اطلاعاتي موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون از طريق راهنماي اعلامي بر روي درگاه سازمان اقدام نمايند.

ماده 6 - واحدهايي كه در يك دوره موفق به كاهش نرخ آلايندگي به حداقل يك سطح پايين‌ تر (معادل نيم درصد  (%0/5)) شوند، در دوره بعدي مشمول پرداخت يك نرخ پايين‌ تر عوارض آلايندگي خواهند بود (حداكثر دوبار).
تبصره- طرح (پروژه) ‌ها و اقدامات لازم جهت كاهش شاخص آلايندگي واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي در داخل هر واحد كه جزئي از فرآيند بهره‌ برداري مي باشند، علي ‌رغم افزايش ظرفيت از شمول ضوابط و معيارهاي استقرار واحدها و فعاليت هاي صنعتي و توليدي و ارزيابي اثرات محيط ‌زيستي مستثني هستند.

ماده 7- وزارت كشور موظف است به صورت سالانه گزارش مربوط به نحوه هزينه‌ كرد عوارض موضوع اين آيين نامه و ميزان كاهش و رفع آلايندگي ناشي از آن را به صورت عمومي منتشر و به هيئت‌ وزيران ارائه نمايد.

ماده 8- دستگاه ‌هاي موضوع ماده (40) قانون، كه عوارض آلايندگي را دريافت و مصرف مي‌ نمايند، مكلفند حداقل پنجاه درصد (50 %) از عوارض آلايندگي را براي بهسازي، توسعه و نگهداري فضاي سبز، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي با اولويت ‌هاي فناوري ‌هاي نوين، مديريت پسماند، كاهش و رفع آلودگي، پايش آلودگي و تصفيه و بازچرخاني فاضلاب، بهينه ‌سازي مصرف آب و انرژي در ساختمان ‌ها و اماكن عمومي با نظارت و تأييد سازمان و با همكاري وزارتخانه‌ هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و كشور هزينه و گزارش آن را ساليانه به شوراي برنامه ‌ريزي و توسعه استان مربوط اعلام نمايند.

محمد مخبر
معاون اول رئیس جمهور