محاسبه ماليات حقوق در خصوص عملکرد سال 1381

در اجراي مقررات مربوط به قانون اصلاح موادي از قانون مالياتهاي مستقيم مصوب 1380/11/27 مجلس شوراي اسلامي، با توجه به اصلاحيه قانون مربوط به فصل ماليات بر درآمد حقوق و به منظور محاسبه صحيح ماليات حقوق از اول سال 1381 نکات زير متذکر مي گردد:
الف – اصلاحيه قانون مربوط به فصل ماليات بر درآمد حقوق به شرح ذيل مي باشد:
1- در ماده 84 قانون ماليات هاي مستقيم ميزان شصت برابر حداقل حقوق مبنا به يکصد و پنجاه برابر اصلاح شده و تبصره هاي (1) و (2) آن مربوط به 25 درصد بخشودگي و مقررات ماليات اضافه کاري حذف شده است.
2- ماده 85 به شرح ذيل اصلاح شده است:
نرخ ماليات بر درآمد حقوق در مورد کارکنان مشمول نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 1370/06/13 پس از کسر معافيت هاي مقرر در اين قانون به نرخ مقطوع ده درصد (10%) و در مورد ساير حقوق بگيران نيز پس از کسر معافيت هاي مقرر در اين قانون تا مبلغ چهل و دو ميليون (42000000) ريال به نرخ ده درصد (10%) و نسبت به مازاد آن به نرخ هاي مقرر در ماده (131) اين قانون خواهد بود.
3- نرخ هاي ماده 131 اصلاحي به شرح ذيل مي باشد:
تا ميزان سي ميليون (30000000) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه به نرخ پانزده درصد (15%)
تا ميزان يکصد ميليون (100000000) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه نسبت به مازاد سي ميليون ريال به نرخ بيست درصد (20%)
تا ميزان دويست و پنجاه ميليون (250000000) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه نسبت به مازاد يکصد ميليون ريال به نرخ بيست و پنج (25%)
تا ميزان يک ميليارد (1000000000) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه نسبت به مازاد دويست و پنجاه ميليون ريال به نرخ سي درصد (30%)
نسبت به مازاد يک ميليارد (1000000000) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه به نرخ سي و پنج درصد (35%)
4- ماده (86) به شرح زير اصلاح و يک تبصره به آن الحاق شده است:
ماده 86- پرداخت کنندگان حقوق هنگام هر پرداخت يا تخصيص آن مکلفند ماليات متعلق را طبق مقررات ماده 85 اين قانون محاسبه و کسر و ظرف سي روز ضمن تسليم فهرستي متضمن نام و نشاني دريافت کنندگان حقوق و ميزان آن به اداره امور مالياتي محل پرداخت و در ماه هاي بعد فقط تغييرات را صورت دهند.
تبصره – پرداخت هايي که از طرف غير از پرداخت کنندگان مقرري مزد و حقوق اصلي به عمل مي آيد پرداخت کنندگان اين قبيل وجوه مکلفند هنگام هر پرداخت ماليات متعلق را بدون رعايت معافيت موضوع ماده 84 اين قانون به نرخ هاي مقرر در ماده 85 اين قانون محاسبه و کسر و ظرف سي روز با صورتي حاوي نام و نشاني دريافت کنندگان و ميزان آن به اداره امور مالياتي محل پرداخت کنند.
5- در ماده 89 بعد از عبارت «مفاصا حساب مالياتي» عبارت «يا تعهد کتبي کارفرماي اشخاص حقوقي ايراني طرف قرارداد با کار فرماي اتباع خارجي يا اشخاص حقوقي ثالث ايراني» اضافه شده است.
6- ماده 90 به شرح زير اصلاح شده است:
در مواردي که پرداخت کنندگان حقوق، ماليات متعلق را در موعد مقرر نپردازند يا کمتر از ميزان واقعي پرداخت نمايند، اداره امور مالياتي محل اشتغال حقوق بگير، يا در مورد مشمولان ماده 82 اين قانون، اداره امور مالياتي محل پرداخت کننده حقوق مکلف است ماليات متعلق را به انضمام جرايم موضوع اين قانون محاسبه و از پرداخت کنندگان حقوق که در حکم مودي مي باشند به موجب برگ تشخيص با رعايت مهلت مقرر در ماده 157 اين قانون مطالبه کند. حکم اين ماده نسبت به مشمولان ماده 88 اين قانون نيز جاري خواهد بود.
7- بندهاي ماده (91) در مواردي به شرح زير اصلاح شده است:
الف – به انتهاي بند (5) عبارت «حق سنوات و حقوق ايام مرخصي استفاده نشده که در موقع بازنشستگي يا از کارافتادگي به حقوق بگير پرداخت مي شود» اضافه شده است.
ب – در بند (6) به استثناء هزينه سفر و فوق العاده مسافرت مربوط به شغل که از پرداخت ماليات معاف مي باشند، معافيت ساير فوق العاده هاي: بدي هوا، محروميت از تسهيلات زندگي، محل خدمت، اشتغال خارج از مرکز، مرزي، شرايط محيط کار، نوبت کاري، کشيک، جذب و همچنين مزاياي ارزي و اشتغال مأمورين در خارج از کشور حذف و مبالغ پرداختي از اين بابت همانند ساير درآمدهاي حقوق مشمول ماليات مي باشند.
ج – معافيت فوق العاده کسري صندوق در بند (7) حذف شده است.
د – معافيت مزاياي غير نقدي و يا وجوهي که تحت عنوان اياب و ذهاب يا تغذيه به کارگران پرداخت مي شود (موضوع بند 8 ماده 91) حذف شده است.
هـ - بند (10) به شرح زير اصلاح شده است:
«عيدي سالانه يا پاداش آخرسال جمعا معادل يک دوازدهم ميزان معافيت مالياتي موضوع ماده (84) اين قانون از پرداخت ماليات معاف شده است. » که با اين ترتيب ميزان معافيت مالياتي عيدي سالانه يا پاداش آخر سال 1381 يک ميليون و چهارصد و پنجاه هزار ريال خواهد بود.
و – معافيت مزاياي غيرنقدي و يا وجوهي که بابت مزاياي غيرنقدي به مأموران کشوري پرداخت مي شود (موضوع بند11 ماده 91) حذف شده است.
ز – بند 13 به شرح زير اصلاح شده است:
مزاياي غير نقدي پرداختي به کارکنان حداکثر معادل دو دوازدهم معافيت موضوع ماده (84) اين قانون از پرداخت ماليات معاف شده است. که اين معافيت مزاياي غير نقدي براي سال1381 مبلغ 2900000 ريال خواهد بود.
ح – به بند 14 معافيت مشمولان قانون استخدامي وزارت اطلاعات و جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و آزادگان اضافه شده است بنابراين توجه خواهند داشت که از تاريخ 1380/11/27 کليه جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و آزادگان از پرداخت ماليات بر درآمد حقوق معاف خواهند بود.
ط – بندهاي 15 و 16 موضوع نرخ مالياتي اعضاء هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و معافيت (50%) ماليات حقوق کادر عملياتي و تخصصي شرکت هواپيمايي و ... حذف شده است.
8- ماده (92) به شرح زير اصلاح شده است:
پنجاه درصد (50%) ماليات حقوق کارکنان شاغل در مناطق کمتر توسعه يافته طبق فهرست سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور بخشوده شده است. بنابراين توجه خواهند داشت از تاريخ 1380/11/27 پنجاه درصد ماليات حقوق کارکنان شاغل در مناطق کمتر توسعه يافته (طبق فهرست سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور) اعم از اينکه پرداخت کننده بخش دولتي يا غير دولتي باشد بخشوده شده است.

ب – چون به موجب تصويب نامه شماره 59675/ت 26006 هـ مورخ 1380/12/28 هيأت وزيران ضريب جدول حقوق موضوع ماده 33 قانون استخدام کشوري از تاريخ 1381/01/01 دويست و نود (290) ريال تعيين گرديده بنابراين طبق مقررات ماده 84 اصلاحي قانون ماليات هاي مستقيم مصوب1380/11/27 ميزان معافيت ماليات حقوق کليه حقوق بگيران در سال 1381 به شرح زير خواهد بود.
معافيت سالانه درآمد حقوق 17400000 = 290 × 150 × 400
معافيت ماهانه درآمد حقوق 1450000 = 12 ÷ 17400000

ج – اينک جهت روشن شدن بيشتر موضوع و به عنوان مثال ماليات حقوق در فرض هاي مختلف به شرح زير محاسبه مي گردد:
1- مثال اول: در مورد حقوق بگيري که مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت باشد. حقوق و فوق العاده شغل مستمر ماهانه 900000 ريال فوق العاده جذب مستمر 300000 ريال، فوق العاده شرايط محيط کار مستمر 150000 ريال، فوق العاده نوبت کاري مستمر 50000 ريال و اضافه کار ساعتي در فروردين ماه 300000 ريال
درآمد حقوق مستمر ماهانه 1400000 = 50000 + 150000 + 300000 + 900000
درآمد حقوق سالانه با فرض ثابت بودن حقوق ماهانه 16800000 = 12 ×1400000
چون ميزان درآمد حقوق مستمر سالانه از معافيت سالانه حقوق بگير کمتر است بنابراين حقوق بگير مذکور مشمول ماليات نمي شود.
درآمد مستمرسال و اضافه کار فروردين ماه 17100000 + 300000 + 16800000
چون مجموع درآمد حقوق مستمر سال و اضافه کار فروردين ماه نيز به حد نصاب معافيت موضوع ماده 84 اصلاحي نمي رسد بنابراين اضافه کار حقوق بگير مذکور در فروردين ماه نيز مشمول ماليات نخواهد بود. حال اگر حقوق بگير فوق الذکر در ارديبهشت ماه 400000 ريال اضافه کار ساعتي و يا پاداش دريافت نمايد و حقوق مستمر ماهانه او تغيير ننمايد 300000 ريال از مبلغ 400000 ريال دريافتي ارديبهشت از پرداخت ماليات معاف بوده و فقط 100000 ريال مازاد آن به نرخ ده درصد مشمول ماليات خواهد بود. در ضمن دريافتي هاي غير مستمر ماه هاي بعد حقوق بگير مزبور کلا به نرخ ده درصد مشمول ماليات خواهد بود.
لازم به توضيح است که محاسبه مذکور در مواردي که حقوق بگير مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت نباشد نيز تا ميزان 42000000 ريال درآمد مشمول ماليات سالانه (درآمد حقوق سالانه پس از کسر معافيت سالانه) به نرخ ده درصد و مازاد 42000000 ريال به نرخ هاي ماده 131 اصلاحي حسب مورد مي تواند مورد عمل قرار گيرد.
2- مثال دوم در مورد حقوق بگيري که مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت است:
حقوق و فوق العاده شغل مستمر ماهانه 2500000 ريال فوق العاده جذب مستمر 700000 ريال حق مديريت مستمر 500000 ريال اضافه کار ساعتي غير مستمر 800000 ريال.
درآمد حقوق و فوق العاده هاي مستمر ماهانه
3700000=500000+700000+2500000
درآمد حقوق و فوق العاده هاي مستمر سالانه 44400000 =12×3700000
درآمد مشمول ماليات سالانه 27000000 = 17400000 –4400000
ماليات سالانه 2700000 = 10% × 7000000
ماليات مستمر ماهانه 225000 = 12 ÷ 700000
ماليات اضافه کار 80000 = 10% × 800000
جمع ماليات حقوق و اضافه کار ماه 305000 = 80000 + 255000
3- مثال سوم حقوق بگيري که مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت نباشد.
مبلغ حقوق و فوق العاده شغل مستمر ماهانه 5500000 ريال – فوق العاده جذب مستمر 1000000 ريال حق مديريت مستمر 500000 ريال – فوق العاده شرايط محيط کار مستمر 300000 ريال اياب و ذهاب 200000 ريال اضافه کار ساعتي غير مستمر 400000 ريال حقوق و فوق العاده هاي مستمرماهانه
7500000=200000+300000+500000+1000000+5500000
درآمد حقوق مستمر سالانه 90000000 = 12 × 500000
درآمد مشمول ماليات سالانه 72600000 = 17400000 - 90000000
مازاد مشمول نرخ هاي مقرر در ماده 131 اصلاحي
30600000 = 42000000 –26000004200000 = 10% × 42000000
6120000 = 20%×30600000
ماليات سالانه 10320000 = 6120000 + 4200000
ماليات ماهانه 860000 = 12÷10320000
ماليات اضافه کار ماهانه 80000 = 20% × 400000
ماليات حقوق و اضافه کار ماهانه 940000 = 80000 + 860000

ضمنا در خصوص اجراي مفاد تبصره 86 اصلاحي همانطور که قبلا نيز به موجب بند (3) دستورالعمل شماره 30/4/1769/8250 مورخ 1368/02/24 و بخشنامه شماره 30/5/1064/24304 مورخ 1372/05/19 توجه داده شده، مقررات تبصره مذکور ناظر به مواردي است که دريافت کننده اين قبيل وجوه با حفظ رابطه استخدامي با سازمان يا واحد سازماني متبوع خود موقتا به طور تمام وقت يا پاره وقت با حکم رسمي مأمور خدمت در سازمان يا واحد سازماني ديگر مي شود و معمولا اين مأموريت ها با علم و اطلاع و حسب مورد با موافقت دو سازمان با دو واحد سازماني مربوطه تحقق مي يابد که در اين صورت اگر نامبرده مازاد بر مقرري، مزد و حقوق اصلي دريافتي از موسسه متبوع، مبلغي نيز بابت اشتغال در محل مأموريت دريافت نمايد، اين دريافتي مشمول ماليات طبق مقررات تبصره ماده 86 اصلاحي خواهد بود. اما اگر با اين مأموريت يا انتقال موقت تمامي حقوق (و حسب مورد فوق العاده هاي مقرر) از طرف کارفرماي محل مأموريت صورت پذيرفت مقررات ماده 86 جاري نبوده و ماليات درآمد حقوق نامبرده برابر مفاد ماده 85 اصلاحي محاسبه و کسر خواهد شد. ساير پرداخت کنندگان حقوق هم که اصولا فارغ از مسائل و شرايط فوق الذکر اقدام به استخدام کارکنان خود نموده اند، همچنان بايستي برابر حکم ماده 85 اصلاحي عمل نمايند.
ضمنا جدول محاسبه ماليات بر درآمد حقوق کارکنان مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت و ساير حقوق بگيران نيز تهيه و پيوست مي باشد تا پرداخت کنندگان حقوق حسب مورد از آن استفاده لازم را نمايند.